Dr. Roni Kedmi
Hebrajskie słowo maszijach (mesjasz) oznacza pomazańca, tego, który został namaszczony. Uroczyste namaszczenie olejem symbolizowało wyniesienie do godności kapłańskiej, królewskiej, a czasem nawet do godności proroka (jak w przypadku proroka Elizeusza).
W judaizmie Mesjasz to postać zbawiciela o przymiotach kapłana i króla, który zmieni porządek świata zgodnie z wolą Boga:
“I będzie wilk gościem jagnięcia, a lampart będzie leżał obok koźlęcia. Cielę i lwiątko, i tuczne bydło będą razem, a mały chłopiec je poprowadzi. Krowa będzie się pasła z niedźwiedzicą, ich młode będą leżeć razem, a lew będzie się karmił słomą jak wół. Niemowlę bawić się będzie nad jamą żmii, a do nory węża wyciągnie dziecię swą rączkę. Nie będą krzywdzić ani szkodzić na całej mojej świętej górze, bo ziemia będzie pełna poznania Pana jakby wód, które wypełniają morze.” (Księga Izajasza 11.6-9)
Cechy Mesjasza żydowskiego:
1) sługa Boży: “Oto sługa mój, którego popieram, mój wybrany, którego ukochała moja dusza. Natchnąłem go moim duchem, aby nadał narodom prawo.” (Księga Izajasza 42.1)
2) zbuduje Królestwo Boże: “On zbuduje dom mojemu imieniu” (II Księga Samuela 7.13)
3) bohater narodowy, który pokona wrogów Izraela: “W owych dniach Juda będzie wybawiona, a Jeruzalem będzie bezpiecznie mieszkać.” (Księga Jeremiasza 33.16); “Odkąd wyznaczyłem sędziów nad moim ludem izraelskim, dam ci wytchnienie od wszystkich twoich nieprzyjaciół. Zwiastuje ci też Pan, że wzniesie ci dom” (II Księga Samuela 7.11); “Niech mu oddają pokłon wszyscy królowie, niech mu służą wszystkie narody!” (Psalm 72.11)
4) jego królestwo będzie wieczne: “I utwierdzę tron królestwa jego na wieki.” (II Księga Samuela 7.13)
5) obdarzony nadzwyczajnymi zdolnościami: “I spocznie na nim Duch Pana; Duch mądrości i rozumu, Duch rady i mocy, Duch poznania i bojaźni Pana.” (Księga Izajasza 11.2)
6) występuje w roli sędziego działającego zgodnie z zasadami moralności: “Według sprawiedliwości będzie sądził biednych i według słuszności rozstrzygał sprawy ubogich na ziemi” (Księga Izajasza 11.4)
7) będzie stanowić światło dla narodów: “Ja, Pan, powołałem cię w sprawiedliwości i ująłem cię za rękę, strzegę cię i uczynię cię pośrednikiem przymierza z ludem, światłością dla narodów, abyś otworzył ślepym oczy, wyprowadził więźniow z zamknięcia, z więzienia tych, którzy siedzą w ciemności.” (Księga Izajasza 42.6-7)
8) powodzenie jego misji uzyskane zostanie w wyniku oddziaływania w sferze duchowej, bez użycia przemocy: “Według sprawiedliwości będzie sądził biednych i według słuszności rozstrzygał sprawy ubogich na ziemi. Rózgą swoich ust będzie chłostał zuchwalca, a tchnieniem swoich warg zabije bezbożnika.” (Ksiega Izajasza 11.4)
9) postać krzywdzona i cierpiąca, która poniesie na swych barkach bolączki ludzkości: “Lecz on nasze choroby nosił, nasze cierpienia wziął na siebie. A my mniemaliśmy, że jest zraniony, przez Boga zbity i umęczony. Lecz on zraniony jest za występki nasze, starty za winy nasze. Ukarany został dla naszego zbawienia, a jego ranami jesteśmy uleczeni.” (Księga Izajasza 53.4-5)
10) wywodzi się z rodu Dawida: “I wyrośnie różdżka z pnia Isajego, a pęd z jego korzeni wyda owoc.” (Księga Izajasza 11.1)
11) nie wiadomo, kiedy dokładnie się objawi.
Zgodnie z opisem w Księdze Zachariasza, Mesjasz ma przybyć na ośle: “Wesel się bardzo, córko syjońska! Wykrzykuj, córko jeruzalemska! Oto twój król przychodzi do ciebie, sprawiedliwy on i zwycięski, łagodny i jedzie na ośle, na oślęciu, źrebięciu oślicy.” (Księga Zachariasza 9.9)
W judaizmie wiara w ideę Mesjasza budziła na przestrzeni dziejów liczne kontrowersje i podlegała zmianom w zależności od kontekstu historycznego i społecznego danej epoki.
W doktrynie chrześcijańskiej z Mesjaszem utożsamia się Jezusa, nazywanego Chrystusem (z greckiego – pomazaniec). W Nowym Testamencie Jezus kilkakrotnie określany jest mianem pomazańca (Chrystusa); na przykład ewangelię według św. Marka otwiera zdanie: “Początek ewangelii o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym” (Ewangelia wg. św. Marka 1.1). W ewangelii według św. Mateusza Piotr rozpoznaje w Jezusie Mesjasza i Syna Bożego: “Tyś jest Chrystus, Syn Boga żywego.” (Ewangelia wg. św. Mateusza 16.16). Stwierdzenie to wyraża wiarę, że Jezus jako Syn Boży posiada przymioty boskie. W ewangelii według św. Marka Jezus przyznaje przed arcykapłanem, że jest pomazańcem: “Znowu zapytał go arcykapłan, i rzekł mu: Czy Ty jesteś Chrystus, Syn Błogosławionego? A Jezus rzekł: Jam jest.” (Ewangelia wg. św. Marka 14.61-62)
Niezależnie od wzmianek w Nowym Testamencie o tym, że Jezus jest pomazańcem, w swej działalności, znanej z opisów życia i śmierci Jezusa, istotnie przejawia on cechy przypisywane przez judaizm Mesjaszowi:
1) działa w imieniu Boga: “Duch Pański nade mną, przeto namaścił mnie, abym zwiastował ubogim dobra nowinę” (Ewangelia wg. św. Łukasza 4.18) “Dziś wypełniło się to Pismo w uszach waszych.” (Ewangelia wg. św. Łukasza 4:21)
2) ma założyć wieczne królestwo Boże - Królestwo Niebieskie: “Upamiętajcie się, albowiem przybliżylo się Królestwo Niebios.” (Ewangelia wg. św. Mateusza 3.2)
3) posiada nadzwyczajne zdolności, które umożliwiają mu czynienie cudów, w tym przywracanie do życia zmarłych: “Ślepi odzyskują wzrok i chromi chodzą, trędowaci zostają oczyszczeni i głusi słyszą, umarli są wskrzeszani, a ubogim zwiastowana jest ewangelia.” (Ewangelia wg. św. Mateusza 11.5)
4) występuje w roli sędziego: “A gdy przyjdzie Syn Człowieczy w chwale swojej i wszyscy aniołowie z nim, wtedy zasiądzie na tronie swej chwały. I będą zgromadzone przed nim wszystkie narody, i odłączy jedne od drugich, jak pasterz odłącza owce od kozłów.” (Ewangelia wg. św. Mateusza 25.31-32)
5) przedstawiany jest jako pragnący pokoju i przeciwstawiający się przemocy: “A Ja wam powiadam: Nie sprzeciwiajcie się złemu, a jeśli cię kto uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi.” (Ewangelia wg. św. Mateusza 5.39)
6) cierpi zarówno podczas swojej działalności, jak i podczas śmierci: “Lecz przedtem musi wiele cierpieć i być odrzucony przez to pokolenie.” (Ewangelia wg. św. Łukasza 17.25)
7) jego działalność skierowana jest nie tylko do ludu Izraela, lecz także do innych narodów: “Każdy, kto w niego wierzy, nie będzie zawstydzony. Nie masz bowiem różnicy między Żydem a Grekiem, gdyż jeden jest Pan wszystkich, bogaty dla wszystkich, którzy go wzywają” (List do Rzymian 10.11-12)
8) wywodzi się z rodu Dawida: “O Synu swoim, potomku Dawida według ciała” (List do Rzymian 1.3)
9) do Jerozolimy Jezus wjeżdża na ośle: “I przyprowadzili oślę do Jezusa, i włożyli na nie szaty swoje, a On usiadł na nim.” (Ewangelia wg. św. Marka 11.7)
10) nie wiadomo, kiedy przybędzie, wiadomo tylko, że to wydarzenie nastąpi przed końcem świata: “Czuwajcie więc, bo nie wiecie, którego dnia Pan wasz przyjdzie” (Ewangelia wg. św. Mateusza 24.42). “Dlatego i wy bądźcie gotowi, gdyż Syn Człowieczy przyjdzie o godzinie, której się nie domyślacie.” (Ewangelia wg. św. Mateusza 24.44).
Pomimo tych podobieństw istnieją zasadnicze różnice między koncepcją Mesjasza w judaizmie i w chrześcijaństwie:
1) w judaizmie Mesjasz jest istotą z krwi i kości. Wprawdzie w Biblii Hebrajskiej stwierdza się, że Bóg będzie mu ojcem, a on będzie synem Boga: “Ja będę mu ojcem, a on będzie mi synem.” (II Księga Samuela 7.14), jednak wydaje się, że werset ten należy interpretować symbolicznie: Mesjasz będzie się cieszyć łaską Boga, tak jak syn cieszy się łaską swego ojca.
W katolicyzmie pomazaniec jest Synem Bożym (będąc jednocześnie człowiekiem): “Do których należą ojcowie i z których pochodzi Chrystus według ciała; Ten jest ponad wszystkim, Bóg błogosławiony na wieki.” (List do Rzymian 9.5)
2) w przeciwieństwie do panującego w judaizmie przekonania, że Mesjasz dopiero nadejdzie, w doktrynie chrześcijańskiej już przyszedł: “Wiem, że przyjdzie Mesjasz; gdy On przyjdzie, wszystko nam oznajmi. Rzekł jej Jezus: Ja, który mówię z tobą, jestem nim” (Ewangelia wg. św. Jana 4.25-26), i ma powrócić przed końcem świata.
Zgodnie z koncepcją chrześcijańską lud Izraela zgrzeszył, odmawiając uznania Jezusa za Mesjasza: “Abyśmy zostali usprawiedliwieni z wiary w Chrystusa, a nie z uczynków zakonu, ponieważ z uczynków zakonu nie będzie usprawiedliwiony żaden człowiek.” (List do Galacjan 2.16) Kto uzna Jezusa za Mesajsza, ten zostanie zbawiony: “Bo jeśli ustami swoimi wyznasz, że Jezus jest Panem, i uwierzysz w sercu swoim, że Bóg wzbudził go z martwych, zbawiony będziesz.” (List do Rzymian 10.9)